Cách tính điểm TSA: vì sao làm đúng nhiều câu chưa chắc điểm cao

Điểm TSA không phải điểm thô

Hầu hết kỳ thi ở Việt Nam từ trước tới nay dùng điểm thô: cộng điểm các câu trả lời đúng. Đề 100 câu, mỗi câu 1 điểm, làm đúng 70 câu thì được 70 điểm.

Cách này có một lỗ hổng. Trong cùng một đợt thi, nhiều bạn cùng được 70 điểm thô nhưng tập hợp câu họ làm đúng lại khác nhau, và độ khó của những câu đó cũng khác nhau. Một bạn làm đúng 70 câu dễ và một bạn làm đúng 70 câu khó rõ ràng không cùng năng lực, nhưng điểm thô cho họ kết quả y hệt.

Đó là lý do Bách khoa không dùng điểm thô làm kết quả cuối cùng của TSA.

Mô hình IRT hai tham số

TSA được chấm bằng lý thuyết ứng đáp câu hỏi — Item Response Theory, viết tắt IRT. Đây là công cụ đo lường đang được dùng cho các kỳ thi tuyển sinh lớn trên thế giới.

Ý tưởng nền: mỗi thí sinh có một mức năng lực nhất định, và người năng lực cao thì xác suất trả lời đúng một câu bất kỳ cũng cao hơn. Từ giả thuyết đó, có thể ước lượng đồng thời hai thứ độc lập nhau — đặc tính của câu hỏi và năng lực của thí sinh.

Bách khoa áp dụng mô hình IRT hai tham số, tức là mỗi câu hỏi được mô tả bằng hai chỉ số:

• Độ khó — câu hỏi đòi hỏi mức năng lực bao nhiêu thì trả lời được.
• Độ phân biệt — câu hỏi tách được người giỏi khỏi người kém tốt tới đâu.

Hệ quả rất trực tiếp: làm được càng nhiều câu khó thì điểm TSA càng cao. Nếu chỉ làm được những câu dễ, điểm sẽ thấp dù số câu đúng không ít. Đây chính là lý do cùng điểm thô vẫn ra điểm TSA khác nhau.

Quy trình chấm bốn bước

Phần mềm chấm thi không tính điểm ngay từ bài làm mà đi qua bốn công đoạn:

1. Dựa trên kết quả làm bài của toàn bộ thí sinh trong cùng kíp thi, ước lượng độ khó và độ phân biệt của từng câu hỏi trong đề.
2. Ước lượng điểm năng lực tư duy của từng thí sinh dựa trên bài làm và thang đo của chính đề thi đó.
3. Quy đổi thang đo của đề hiện tại về thang tham chiếu chung với các đợt thi trước.
4. Quy đổi điểm năng lực đã tham chiếu sang điểm TSA cuối cùng.

Nói cách khác, điểm TSA được tính từ toàn bộ mẫu hình trả lời của bạn trên cả bài thi, chứ không phải bằng phép cộng điểm từng câu.

Thang điểm và điểm thành phần

Điểm năng lực sau khi ước lượng được quy đổi về thang điểm 100. Đây là con số bạn thấy trên giấy báo kết quả và là con số các trường dùng để xét tuyển.

Ngoài điểm tổng, thí sinh còn nhận điểm thành phần của từng lĩnh vực. Nhưng có hai điều cần nhớ:

• Điểm ba phần nằm trên ba thang đo riêng biệt, nên cộng chúng lại sẽ không ra điểm tổng. Phép cộng cơ học ở đây không còn đúng.
• So sánh điểm giữa các lĩnh vực với nhau, hoặc so điểm thành phần với điểm tổng, đều không có ý nghĩa.

Điểm thành phần sinh ra để bạn tự soi mình mạnh yếu ở đâu trong từng lĩnh vực và đối chiếu với thí sinh khác trong chính lĩnh vực đó — chứ không phải để cộng trừ.

Điểm các đợt thi có so sánh được không?

Có. Đây là mục đích của bước ba trong quy trình chấm.

Mỗi đợt thi dùng đề khác nhau nên độ khó trung bình khó mà giống hệt. Nếu để nguyên, thí sinh gặp đề khó hơn sẽ thiệt. Vì vậy điểm của mọi đợt đều được đưa về cùng một thang đo chung trước khi công bố và xét tuyển.

Nhờ đó, 70 điểm ở đợt 1 và 70 điểm ở đợt 3 mang cùng một ý nghĩa về năng lực. Bạn không cần đoán xem đợt nào đề dễ hơn để chọn thi.

Cách chấm này ảnh hưởng gì tới cách ôn

Hiểu cơ chế chấm sẽ đổi hẳn chiến thuật ôn của bạn:

• Đừng chỉ săn câu dễ. Làm hết câu dễ mà bỏ trắng câu khó thì điểm sẽ chững lại ở một ngưỡng, dù số câu đúng trông có vẻ nhiều.
• Đừng đánh giá bản thân bằng số câu đúng. Con số đó không phản ánh điểm TSA. Cái cần theo dõi là bạn đã chạm được tới mức tư duy nào.
• Đừng so điểm ba phần với nhau. Đọc hiểu 60 và Toán 70 không có nghĩa bạn giỏi toán hơn đọc hiểu — hai thang đo khác nhau.

Phòng luyện của AECK phân tích kết quả theo từng phần và từng mức tư duy, cho bạn thấy mình đang vướng ở đâu thay vì chỉ đưa ra một con số đúng/sai. Kho đề được biên soạn bám cấu trúc thật, có đủ cả câu ở mức tư duy bậc cao để bạn không luyện lệch về phần dễ.

Câu hỏi thường gặp